Naukowcy z Uniwersytetu Pensylwanii i szpitala dziecięcego CHOP w Filadelfii sprawdzili, jak miejsce zamieszkania wiąże się z rozwojem emocjonalnym i zachowaniem najmłodszych. Im trudniejsze warunki w dzielnicy, tym więcej niepokojących sygnałów u dzieci, i to niezależnie od dochodów rodziny.
Jeden wskaźnik zamiast pojedynczych danych
Dotychczasowe prace zwykle skupiały się na jednym lub dwóch czynnikach, na przykład szansach edukacyjnych albo ryzyku zachorowań w czasie upałów. Dotyczyły też głównie dorosłych lub dzieci w wieku szkolnym. Tym razem zespół stworzył wskaźnik złożony. Uwzględnił w nim zasoby ekonomiczne okolicy, jakość szkół, zanieczyszczenie powietrza, upały, dostęp do bezpiecznych terenów na zewnątrz, ubóstwo, dostępność transportu i gęstość zabudowy mieszkaniowej. Dane spisowe powiązano z adresami uczestników.
Badanie objęło 249 par matka–dziecko z rejonu Filadelfii. Obserwacje trwały od czerwca 2021 do marca 2025, a oceny przeprowadzano, gdy dzieci miały 1, 2 i 4 lata. Badacze analizowali odpowiedzi matek w kwestionariuszach oraz dokumentację medyczną dotyczącą diagnoz rozwojowych i behawioralnych, takich jak opóźnienia mowy, autyzm, ADHD, lęk czy zaburzenia zachowania.
Co pokazały wyniki
- Im większa niekorzyść dzielnicy, tym więcej trudności społeczno-emocjonalnych zgłaszanych przez matki, niezależnie od dochodu rodziny.
- Dzieci z gorzej wyposażonych okolic miały wyższe szanse na diagnozę rozwojową lub behawioralną albo na skierowanie na interwencję.
- Trudności narastały z wiekiem. Najsilniejszy efekt zaobserwowano u czterolatków.
- Związki były mocniejsze w rodzinach czarnoskórych i wielorasowych, które częściej mieszkają w zaniedbanych dzielnicach z powodu historii segregacji rasowej i wycofywania inwestycji.
Psycholożka Rebecca Waller, współkierująca badaniem, podsumowuje: „Aby naprawdę wspierać zdrowy rozwój przez całe życie, trzeba inwestować w społeczności, w których mieszkają dzieci”.
Skąd się wzięło badanie
Praca jest częścią projektu Prenatal to Preschool (P2P), który wyrasta z większego programu IGNITE. Ten badał, jak ryzyko problemów psychicznych przenosi się w rodzinach i między pokoleniami, począwszy od ciąży, i objął 1000 kobiet w ciąży. Zespół pracuje teraz nad kolejnymi publikacjami o zdrowiu psychicznym matek, innych opiekunów i dzieci w wieku przedszkolnym. Chce też sprawdzać, jak czynniki genetyczne i środowiskowe przekładają się na objawy i zachowania.
Co to oznacza w praktyce, także w Polsce
Warto pamiętać o ograniczeniach. To badanie obserwacyjne, więc pokazuje powiązania, a nie dowodzi, że sama okolica powoduje trudności. Opiera się też w dużej mierze na relacjach matek i dotyczy jednego regionu USA. Wątek rasowy wynika z amerykańskiej historii i nie przenosi się wprost na polskie warunki. Autorzy nie badali Polski ani innych krajów UE.
Czynniki użyte we wskaźniku są jednak znane także u nas: smog, upały w miastach, brak zieleni i bezpiecznych placów zabaw, słaby dojazd komunikacją czy przeludnione mieszkania. Wynik badania sugeruje, że samo wspieranie pojedynczych rodzin może nie wystarczyć. Znaczenie ma też to, co dzieje się w najbliższym otoczeniu: w parkach, szkołach, transporcie i jakości powietrza. Rodzice, którzy zauważają u małego dziecka niepokojące objawy, nie powinni obwiniać się o adres. Mogą za to wcześnie skonsultować się z pediatrą lub psychologiem dziecięcym.
Źródło: Medical Xpress – „Living in a disadvantaged neighborhood associated with socioemotional, behavioral concerns in young children”


