Sauna w lesie w japońskiej prefekturze Kanagawa, w której drzewa stają się częścią konstrukcji, została projektem architektury roku w konkursie Dezeen Awards 2026. Podczas gali w Londynie ogłoszono łącznie 19 zwycięzców z 11 krajów, m.in. z Kanady, Francji, Indii, Japonii i Meksyku.
Sauna, która „wrasta” w las
Daichi Silent River Tree Sauna leży w lesie na południowy zachód od Tokio i jest częścią kompleksu Daichi Silent River, w którym są też domki dla gości i kolejne sauny. Pomysł polegał na tym, by drzewa nie tylko znajdowały się obok budynku, lecz pełniły rolę podpór i głównego elementu oszczędnej konstrukcji. Obiekt wygrał także w kategorii obiektów rekreacyjnych i wellness.
Jury oceniło, że to projekt zupełnie świeży. Jak podkreślili jurorzy: „Jest całkowicie nowatorski i nigdy wcześniej niewidziany”. Dodali, że wellness dotyczy także zdrowia psychicznego, a budynek tworzy duchową więź człowieka z naturą. To drugi rok z rzędu, gdy zwycięzca kategorii wellness zgarnia główną nagrodę w dziedzinie architektury. Rok wcześniej wygrało studio Herzog & de Meuron.
Sauna pokonała m.in. ceglany kampus uniwersytetu w Indore w Indiach, inspirowany tradycyjnymi studniami schodkowymi, z chodnikowym dachem o powierzchni 9 tys. m² i 463 stopniowanymi platformami. Wśród konkurentów był też dom z nieutrwalonej ubijanej gliny w Wielkiej Brytanii oraz meksykański projekt z 18-kilometrowym kamiennym murem, przez który może przechodzić dzika zwierzyna.
Małe domy, lokalne materiały
Wśród laureatów widać wyraźny nurt: budować mniej, bliżej natury i z tego, co jest pod ręką.
- Amami House (Japonia, wyspa Amami Ōshima) to dom całkowicie niezależny od sieci, zaprojektowany z myślą o coraz częstszych ekstremalnych zjawiskach pogodowych. Nawiązuje do tradycyjnych materiałów i rzemiosła regionu.
- Jiang Deng Lu (Anhui, Chiny) to niewielki budynek częściowo uniesiony na palach nad stokiem przy rzece. Zbudowano go z odpadów stali nierdzewnej z fabryki klienta.
- Haniyasu House (Kamakura, Japonia) to dom z 1967 roku, uszkodzony przez tajfun. Odarto go do drewnianego szkieletu, a przy okazji poprawiono jego odporność na trzęsienia ziemi.
- Perma (wyspa Serifos, Grecja) to pięć domków dla gości, do których zbudowania użyto głównie materiału wydobytego przy samej budowie.
Duże i nietypowe realizacje
Nagrodę w kategorii obiektów publicznych zdobył Zando Central Market w Kinszasie, w Demokratycznej Republice Konga. Budynek z cegły i betonu ma pomieścić 20 tys. sprzedawców i zastępuje historyczny targ, który rozebrano po latach niedostatecznej konserwacji i przeciążenia handlarzami.
Nagrodzono też rzeczy mniej oczywiste. Pod ogrodami Trocadéro w Paryżu zaniedbane podziemne przejście zamieniono w publiczną toaletę, a jurorzy cieszyli się, że tyle uwagi poświęcono typowi budynku, który zwykle uważa się za nieistotny. W Londynie dawny zakład tekstylny w dzielnicy Harringay zmieniono w centrum kreatywne z pracowniami i lokalami od 46 do 1400 m². W andorskim Ordino nagrodzono osiedle La Querola z siedmiu nieregularnych brył w łupkowej okładzinie, które jurorzy nazwali celową prowokacją wobec powtarzalnej zabudowy. Niedawny pożar uszkodził wszystkie siedem budynków, które stały wtedy puste.
Co to oznacza dla czytelnika w Polsce
To nagrody branżowe i trudno je przełożyć wprost na polskie realia, ale pokazują, co dziś ceni się w architekturze: odporność na zmiany klimatu, ponowne wykorzystanie materiałów i dostosowanie budynku do miejsca. W zestawieniu laureatów, które znamy, nie ma polskich realizacji.
Dla osób, które planują dom, remont czy przebudowę, najbardziej użyteczne są przykłady modernizacji. Zachowanie konstrukcji istniejącego budynku i wzmocnienie jej, jak w Haniyasu House, albo wykorzystanie lokalnych surowców bywa realną alternatywą dla budowy od zera. Czy podobne rozwiązania da się zastosować w Polsce, zależy od lokalnych przepisów i warunków, więc warto to sprawdzić z projektantem.
Źródło: Dezeen – „Dezeen Awards 2026 architecture project of the year revealed”


