Leczenie nowotworu może gwałtownie wywołać menopauzę, a wiele kobiet nie jest na to przygotowanych. Brytyjskie pacjentki po terapii raka piersi mówią, że o tym skutku ubocznym nikt z nimi nie rozmawiał, i domagają się lepszej informacji oraz opieki.
Menopauza wywołana leczeniem
Menopauza oznacza ustanie miesiączek w wyniku spadku poziomu hormonów. Zwykle objawy pojawiają się między 45. a 55. rokiem życia, ale zdarza się, że przychodzą wcześniej lub nasilają się szybciej. Mogą ją wywołać m.in. niektóre leki hormonalne, operacje na jajnikach oraz leczenie części nowotworów.
Według brytyjskiej służby zdrowia NHS menopauzę może uruchomić chemioterapia, radioterapia miednicy, przeszczep komórek macierzystych oraz zabieg chirurgiczny. Skutek bywa przejściowy albo trwały.
„Wróciły ze zdwojoną siłą”
55-letnia Jo Menneer z hrabstwa East Yorkshire zachorowała na raka piersi w 2022 roku. Wcześniej stosowała hormonalną terapię zastępczą (HRT), by łagodzić objawy menopauzy. W trakcie leczenia, które obejmowało operację, musiała ją odstawić i do dziś nie może do niej wrócić. Objawy wróciły niemal natychmiast: uderzenia gorąca, bóle kończyn, problemy z koncentracją i wahania nastroju. Jak mówi, poczuła się, jakby cofnęła się o dziesięć lat.
Claire Hurst usłyszała diagnozę w wieku 50 lat. Przyjmowane przez nią leki w krótkim czasie wprowadziły ją w menopauzę farmakologiczną. Opisuje to tak: „Nie ma stopniowej zmiany, nie ma czasu na adaptację”. Doceniła pracę zespołu onkologicznego, ale po terapii czuła, że z menopauzą została sama.
Co mówią badania i organizacje pacjentów
Danni Binnington, założycielka organizacji Menopause and Cancer, twierdzi, że część osób uważa życie z menopauzą po raku za trudniejsze niż samo leczenie. Organizacja przeprowadziła w 2025 roku ankietę wśród 1300 osób. Mniej niż połowa wiedziała, że jej rodzaj terapii może wywołać menopauzę, a 98% uznało, że pracownicy ochrony zdrowia powinni udzielać większego wsparcia po leczeniu.
Postulaty są podobne: informacje powinny trafiać do pacjentek od początku leczenia, być dopasowane do indywidualnej sytuacji i dostępne razem z innymi usługami onkologicznymi. Jo Menneer wskazuje na potrzebę „zestawu narzędzi” z listą usług, z których każda pacjentka wybierze te dla siebie. Hurst chce programu po zakończeniu terapii oraz lepszej współpracy między instytucjami.
Brytyjskie Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej (DHSC) zapowiada, że w ramach Narodowego Planu dla Raka każdy pacjent dostanie spersonalizowany plan opieki i wskazanego pielęgniarza specjalistę, a długofalowe skutki leczenia, w tym menopauza, zostaną uwzględnione w dalszej opiece.
Co to oznacza dla pacjentek w Polsce
Opisane przepisy dotyczą Wielkiej Brytanii, ale problem jest uniwersalny: terapie onkologiczne mogą wpływać na gospodarkę hormonalną niezależnie od kraju. Artykuł nie zawiera danych o sytuacji w Polsce, więc trudno ocenić, jak wygląda tu przepływ informacji. Warto jednak przed rozpoczęciem leczenia zapytać lekarza prowadzącego o możliwe skutki hormonalne.
- Zapytaj wprost – czy planowana terapia może wywołać menopauzę i czy będzie ona przejściowa.
- Omów HRT – jeśli przyjmujesz hormonalną terapię zastępczą, ustal z lekarzem, co dalej w trakcie leczenia.
- Poproś o dalszą opiekę – dopytaj, do kogo zgłosić się z objawami po zakończeniu terapii.
Decyzje o leczeniu objawów, zwłaszcza w kontekście choroby nowotworowej, powinien zawsze podejmować lekarz.
Źródło: BBC News – „’Cancer treatment plummeted me into menopause’”
